ابو القاسم سلطانى
12
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
بنابراين شكوفائى علمى يونان كه از قرن ششم شروع و به قرن سوم پيش از ميلاد ختم مىشود يك معجزه نبود بلكه موجبات رشد و ترقى فكرى را در اختيار داشتهاند . قوم يونانى در زمان قديم از جزيره كرت به سرزمين ايونى مهاجرت كرده و كموبيش از فرهنگ مينوئيها بهرهمند بودهاند . علاوه بر اين به واسطه موقعيت خاص جغرافيائى با تمام آسيا مربوط و علوم را از مناطق بين النهرين ، ايران و هند دريافت مىنمودهاند بهويژه به اين امر بايد توجه داشت كه پيش از شكفتن فرهنگ در يونان ، پيامبران و مصلحين اجتماعى نظير حضرت موسى ، زرتشت ، بودا ، گنفوسيوس در كنعان ، ايران و هند و چين مشغول ساختن جوامعى بودهاند كه بر پايه عدالت اجتماعى استوار باشد درحالىكه در يونان هر محلى براى خود خداى مخصوص داشت گاهى يك خدا سقوط مىكرد و خداى جديدى روى كار مىآمد و گاهى مجذوب خداى بيگانگان مانند ايزيس و اوسيريس مصرى يا استارت فنيقى و گاهى پرستنده عقاب زئوس و مار اسكلپيوس مىشدند . در همان موقع اهورا مزداى ايرانيان صد و يك نام و صفت داشته است از جمله ، وجود كل ، بىمرگ ، يكتا ، بىشريك ، آفريننده جهان مينوى و غير مينوى ، روح مجرد ، داناى مطلق . . . يونانيها زئوس را بزرگترين خدا و آپولن Apollon را خداوند شفا مىدانستند و مىگفتند اپولن فن پزشكى را به شيرون و شيرون آن را به اسكلپيوس آموخته است . آپولن كاملا جنبه افسانهاى دارد ولى Aesculapius پزشك ماهرى بوده است . ابن ابى اصيبعه مىنويسد " اسكلاپيوس شاگرد هرمس مصرى بوده و با او مسافرت كرده و به شهرهاى هندوستان و پارس آمده است " هرمس مصرى شاگرد فيثاغورس ( 583 ق - م ) بوده است . خلاصه آنكه مجموعهاى از نظريات مكاتب پزشكى ايران ، يونان ، مصر ، هند ، منطقه بين النهرين . . . نظير مزديسنا ، سده اكباتان ، كروتون ، كنيدوس ، كوس ( بقراط ) ، آكادمى ( افلاطون ) ، لوكئوم ( تئوفراست و ارسطو ) ، نظريات و پزشكانى مانند پلينى ، ديوسكوريد ، جالينوس . . . پايه طب سنتى را تشكيل مىدهد كه در دانشگاه جندى شاپور غربال شده و با ظهور ستارگان درخشانى چون رازى ، مجوسى اهوازى ، بيرونى و ابن سينا به چنان شكوفائى علمى مىرسد كه در كتاب Grait moment in pharmacy چاپ دانشگاه ويس كانسن امريكا همچنين در تاريخ علم نوشته جورج سارتون درباره ابن سينا آمده است " در بين نوابغ نوادرى نيز وجود دارند كه انديشههاى تابناك و نظريات علمى آنان احتياج به گذشت قرنهاى متمادى دارد و در حقيقت بايد گفت كه چندين قرن زودتر پا به عرصه وجود گذاشتهاند ، مشهورترين اين افراد ابن سينا است ، مشهورترين و معروفترين دانشمندان در همه نژادها ، مكانها و زمانها . . . نظريات اين سلطان مطلق فلسفه و طب براى قرن ما قابل تحقيق و بررسى است . . . در بين دانشمندان بزرگ هرگاه ذكرى از پزشكى و داروسازى پيش مىآيد اين نام ابن سينا مىباشد كه اول از همه و همه جا ظاهر مىشود " . در اينجا توجه پژوهشگران را به نكاتى درباره مهمترين تاليف رازى ( الحاوى فى الطب ) جلب مىكنم : كتاب حاوى بزرگترين و مهمترين كتب طبى است كه در آن از تمام بيماريها و طرز درمان آنها و نظريات متقدمين از هرمس مصرى ( 580 ق - م ) تا همعصر خود ابو بكر محمد بن على رقى نويسنده كتاب مسائل حنين را شامل مىباشد .